Posted in Հայոց պատմություն

Հայկական լեռնաշխարհ

Հայկական լեռնաշխարհը գտնվում է Փոքր Ասիա թերակղզուց արևելք, տարածվում է Սև ծովի և Հարավկովկասյան ու Վերին Միջագետքի հարթավայրերի, Իրանական և Փոքրասիական բարձրավանդակների միջև:

Հայկական լեռնաշխարհը շրջապատից առանձնացած է բարձր լինելու պատճառով և կոչվում է լեռնային կղզի: Տարածքը մոտ 400 հզ. կմ2 է, միջին բարձրությունը՝ 1700 մ, իսկ առանձին գագաթների բարձրությունը հասնում է 4000–5000 մ-ի, առավելագույնը` 5165 մ (Մեծ Մասիս)

Հայկական լեռնաշխարհի հիմնական լեռնագրական միավորներն են Արևելապոնտական, Փոքր Կովկաս, Կորդվաց, Հայկական Տավրոս լեռնային համակարգերը և Հայկական հրաբխային բարձրավանդակը: Արևելապոնտական լեռնաշղթան հյուսիսից եզերում է լեռնաշխարհը և 400 կմ երկարությամբ ձգվում է Սև ծովի հարավարևելյան ափին զուգահեռ: Առավելագույն բարձրությունը 3937 մ է (Քաջքար լեռ): Առանձնանում են Գիրեսուն, Զիգանա, Տրապիզոնի, Գյումուշխանե, Լազիստանի լեռնաշղթաները: Այս մասում Նոր Շիրական լեռներն արևելքում միանում են Հայկական լեռներին: 

Հայկական լեռնաշխարհի հարավում ձգվում է Հայկական (Արևելյան) Տավրոս լեռնային համակարգը, որն ունի բազմաթիվ լեռնաբազուկներ՝ Նուրհակի, Մալաթիայի, Սիմսարի, Բիթլիսի, Սասնա, Ընձաքիարս, Շատախի և այլն: Ամենաբարձր կետը Նուրհակ լեռն է (3090 մ): Նշանավոր են նաև Մարութա լեռ (2967 մ), Աչքասար (2940 մ), Սիմսար (2685 մ) լեռնագագաթները:

Փոքր Կովկասի լեռնային համակարգը եզերում է Հայկական լեռնաշխարհը հյուսիսից և հյուսիս-արևելքից:Կորդվաց լեռները Հայկական լեռնաշխարհը եզերող լեռնաշղթաներից ամենաբարձրն են (3500–4000 մ). զբաղեցնում են լեռնաշխարհի հարավարևելյան մասը՝ Վանա և Ուրմիա լճերի գոգավորությունների միջև:Հայկական հրաբխային բարձրավանդակը զբաղեցնում է Հայկական լեռնաշխարհի կենտրոնական մասը (տարածքը՝ 100 հզ. կմ2):

Այն բարձրադիր լեռնավահանների (Գեղամա, Վարդենիսի, Ջավախքի), լեռնազանգվածների (Բյուրակնի, Աբուլ-Սամսարի, Ծաղկանց, Արագածի, Սյունիքի և այլն), խոշոր սարահարթերի (Արդահանի, Ախալքալաքի, Կարսի, Շամիրամի, Կոտայքի), ընդարձակ դաշտերի (Էրզրումի, Տվարածատափի, Ալաշկերտի, Բասենի, Խնուսի, Մշո և այլն) համալիր է:Հայկական հրաբխային բարձրավանդակի կենտրոնում է գտնվում Բյուրակնի (Հազար լճեր) բարձրավանդակը, որի ամենաբարձր գագաթը Սրմանցն է (3250 մ): Այստեղ են գտնվում նաև Սերոկի, Հավատամք, Շուշարի, Թեքման սրածայր գագաթները: Սրմանց լեռնագագաթի հյուսիսարևմտյան լանջի բազմաթիվ աղբյուրներից սկզբնավորվում են Արաքսը և Արածանիի մի քանի վտակներ:

Բյուրակն և Մասիս լեռնազանգվածների միջև գտնվում է Հայկական Պար լեռնաշղթան: Նրա ամենաբարձր լեռնագագաթը Սուկավետ լեռն է (3445 մ), որի լանջին՝ 3284 մ բարձրության վրա էր գտնվում Սուկավետի վանքը՝ Հայկական լեռնաշխարհի երբեմնի ամենաբարձր բնակելի կետը:Վանա լճից հյուսիս-արևելք 65 կմ երկարությամբ աղեղնաձև ձգվում են Ծաղկանց լեռները, որոնց բարձր գագաթներն են Ալադաղը (3351 մ), Ծաղկոն (3519 մ), Նպատը (2332 մ):

Վերջինիս ստորոտում՝ Արածանիի հովտում է գտնվում նշանավոր Ձիրավի դաշտը, որտեղ 371 թ-ին Պապ թագավորի ղեկավարությամբ տեղի է ունեցել ճակատամարտ պարսիկների դեմ: Ծաղկանց լեռները եղել են Հայոց Արշակունի թագավորների ամառանոցը: Այստեղ էին տեղի ունենում Նավասարդյան մարդաշատ տոնախմբությունները:Լեռնաշխարհից սկիզբ են առնում Առաջավոր Ասիայի խոշոր գետերը՝ Արածանին, Եփրատը, Տիգրիսը, Արաքսը, Կուրը և Ճորոխը:Հայկական լեռնաշխարհի լճերն ունեն տեկտոնական (Ուրմիա, Ծովք), տեկտոնահրաբխային (Վանա, Սևանա, Արփի, Գայլատու), հրաբխային (Խանչալի, Փարվանա), խառնարանային (Նեմրութ, Աժդահակ), սառցադաշտային (Ալ, Սև, Քարի), սողանքային (Պարզ) ծագում:

Հարուստ և ինքնատիպ է Հայկական լեռնաշխարհի բուսականությունը. լանդշաֆտները փոխվում են ըստ վերընթաց գոտիականության: Այստեղ աճում է 4 հզ. բուսատեսակ, որից 200-ը (այդ թվում՝ արարատյան ցորենները, հայկական արոսենին, նաիրյան նշենին և այլն) բնաշխարհիկներ են: Կան հազվագյուտ բույսեր՝ հունական շրջահյուսը, ծովոսպը, կովկասյան մրտավարդը, ինչպես նաև այլ վայրերից ներմուծված հազարավոր բուսատեսակներ: Տարածված են նաև եթերայուղատու բույսերն ու դեղաբույսերը: Անտառներում աճում են նշենի, տանձենի, խնկենի, հացենի, բոխի, կաղնի, գիհի, հաճարենի և այլ ծառատեսակներ:

Բարձրլեռնային գոտիները հարուստ են մարգագետիններով:Բազմազան է նաև կենդանական աշխարհը: Լեռներում ապրում են վայրի ոչխարը (մուֆլոն), բեզոարյան այծը, շնագայլը, ցածրադիր ու նախալեռնային շրջաններում և տափաստաններում՝ տափաստանային կատուն, սպիտակափոր ոզնին, փոքր կամ հարավային խլուրդը, փոքրասիական և փոքր ճագարամկները, օձերից՝ գյուրզան, հայկական լեռնատափաստանային վահանագլուխ իժը, կարմրափոր սահնօձը: Թռչուններից տարածված են սև և սևախածի կեռնեխները, դաշտային մկնաճուռակը, մանրաբազեն, մոխրագույն կաքավը, արտույտները, քարաթռչնակները, ճահճային մկնաճուռակն ու լորաճուռակը: Շատ են միջատները, մորեխները, սարդերն ու մորմերը:

Անտառներում ապրում են այծյամը, վարազը, արջը, սկյուռը: Գետերն ու լճերը հարուստ են ձկներով. նշանավոր են Սևանի իշխանը, Վանա տառեխը, կարմրախայտը:Հայկական լեռնաշխարհի միավորներին տրվել է ավելի քան 150 հզ. տեղանուն, որոնց հետ անխզելիորեն կապված է հայ ժողովրդի պատմությունը:

Posted in Uncategorized

Дистанционная неделя 2-6 марта

Урок 1.

  •  Написать сочинение » Музыка- мой лучший друг»


Я очень люблю музыку, у каждого человека свои предпочтения в музыке. Я слушаю разные жанры музыки.

Музыка- это моя жизнь. Человек без музыки как без воздуха. Мне кажется, что сложно найти человека, который ровнодушен к музыке. Музыка всегда вдохновляет и мотивирует. В моей жизни музыка играет очень важную роль. Музыка собровождает нас везде- соответственно Музыка- мой лучший друг.

  • Просмотреть 2-3 видеоновости, которые рассказывают о том, что сегодня происходит в мире, написать о них, не забывая поместить и ссылку на новость

Повторяем глаголы движенияГЛАГОЛЫ ДВИЖЕНИЯ С ПРЕФИКСАМИ
(по-, при-, у-, во-, вы-, от-, под-)
ЗАПОМНИТЕ!
Глаголы движения с префиксом по- обозначают абсолютное
начало движения, а с префиксом при- прибытие субъекта в какое-либо
место.СРАВНИТЕ!
Аня пошла в университет. Аня пришла в университет.
Антон поехал в Москву. Антон приехал в Москву.

Упражнение 1. Прочитайте предложения, вставляя нужный глагол
движения. Объясните употребление глаголов движения.
идти – ходить

  1. Когда я пошел в университет, я встретил сестру Антона. 2. – Где ты был? – Я пошел в университет. 3. В прошлом году я поехал в спортивный зал каждый вторник и
    четверг. 4. – Почему ты сегодня пошел на рынок пешком? – Я всегда иду на рынок
    пешком. 5. Я купил эти книги, когда мы пошли в новый магазин.
    ехать – ездить
    Мы познакомились с ней в поезде, когда я ездил в Петербург. 2. –
  2. Ты первый раз ездил на юг? – Нет, не первый. Я часто езжу на юг. 3.– Ты часто едешь к родителям? 4. – Ты был в Москве? – Да, я езжу туда на каникулах.

Упражнение 2. Прочитайте предложения, вставляя глаголы пойти
или поехать в нужной форме.
1. Елена взяла деньги и пошла в аптеку. 2. Нельсон захотел есть и пошёл в
столовую. 3. Он сел в такси и поехал на вокзал. 4. Вчера мы решили посмотреть новый фильм и пошли в кино. 5. Студенты сдали экзамены и поехали на экскурсию в другой город.
Упражнение 3. Скажите, что было дальше, используя глаголы
движения.
1. Мы сели в автобус и поехали. 2. В магазине мы купили хлеб и ушли. 3. Кончились занятия, и я пошла. 4. Антон сдал экзамен и ушёл. 5. Дождь кончился и мы с Антоном поехали.
Упражнение 4. Прочитайте предложения, вставляя глаголы прийти
или приехать в нужной форме.
1. Вчера я пошла в университет в 12 часов. 2. Мой брат приехал из Петербурга на прошлой неделе. 3. Эта студентка приехала в Белгород в прошлом году.4. Мы приехали сюда 10 минут назад. 5. Скоро ко мне приедет друг. 6. Я пришла домой поздно вечером.
Упражнение 5. Прочитайте предложения, вставляя пропущенные
глаголы движения.

  1. Друзья шли быстро, поэтому они дошли первыми.
  2. Виктор шел медленно, поэтому он пришёл последним.
  3. Марта поздно встала, но шла в университет очень быстро, поэтому пришла вовремя.
  4. Ван шел медленно, поэтому он пришёл на урок позже всех.
  5. Автобус ехал очень быстро, поэтому мы доехали рано.
  6. Самолет долетел в Белгород в 8 часов утра.
  7. Павел плавает лучше меня, он первым приплыл к берегу.

Упражнение 6 а) Прочитайте текст, вставляя пропущенные
глаголы движения. Используйте слова для справок.
Слова для справок: шел, шла, шли, пошел, пришла, придешь.

Лучшая подруга

На свидание ты пришла не одна. С тобой пришла твоя лучшая подруга. Вы  шли и весело разговаривали. А я шел в стороне. Ты увидела это и подошла ко мне. Мы начали разговаривать и забыли о подруге. Но я увидел, что подруга шла одна, ей было грустно. И я пошел с ней. Мы нравились друг другу. Это тебя не обрадовало. Ты шла и молчала. Так тебе и надо! Теперь я знаю: в следующий раз ты придешь одна.

Упражнение 7. Вставьте вместо точек подходящий по смыслу глагол движения:

  1. Вчера весь день шел дождь, а сегодня чудесная солнечная погода. 2. Моя мама не любит носить золотые украшения. 3. Этот мальчик очень плохо вел себя на уроке. 4. В кинотеатре “Москва” идет новый американский фильм. 5. У вас плохое зрение, вам обязательно нужно носить очки. 6. Твоя новая прическа тебе очень идет . 7. Вчера на экзамене мне не везло . Я вытянул неудачный билет. 8. Когда на уроке интересно, время идет незаметно. 9. Моя подруга очень счастлива – она удачно вышла замуж. 10. Саша шла на другую работу.

Урок 2.

Упражнение 1. Составьте из двух простых предложений сложное с
придаточным причины:
1. Сегодня он опоздал. Его не разбудили.
2. Теперь каждый день шли дожди. Наступила осень.
3. Я буду отдыхать только в сентябре. Летом я буду работать в колхозе.
4. Она не могла подойти к телефону. У нее была высокая температура.
5. Мы не могли выполнить эту работу. У нас не было опыта.
6. У молекул воды нельзя обнаружить свойства ни свободного
кислорода, ни свободного водорода. Вода представляет собой не смесь
этих простых веществ, а химические соединения.

Упражнение 2. Закончите предложения, используя предлоги благодаря
и из-за.
1. Сестра победила в конкурсе… (хорошая подготовка). 2… (гроза) они не
пришли. 3. Мы собрали хороший урожай … (дожди). 4. Проезд закрыт…(ремонт
дороги). 5. Река пересохла … (засуха). 6… (счастливая случайность) они
встретились. 7. Студенты хорошо сдали экзамен … (трудолюбие). 8… (плохое
настроение) он не пошел на концерт.

Posted in Աշխարագրություն

Սննդի արդյունաբերություն

  1. Որո՞նք են տվյալ ճյուղի զարգացման նախադրյալները և խոչընդոտները

Խոչնդոտները նրանք են, որ եկրի բյուջեն չի տրամադրում պայմաններ ապրանքը՝ սնունը արտահանելու համար։ Իսկ նախադրյալներն են, որ մենք ունենք հնարավոր պայմաններ սննդի արդյունաբերության զարգացման համար։

  1. Զարգացման ի՞նչ պատմություն է անցել տնտեսության տվյալ ճյուղը

  1. Ի՞նչ դեր ունի տվյալ ճյուղը ՀՀ-ի համար

Սննդի արդյունաբերությունը ՀՀ- ապահովում է սննդով և ոչ միայն ՀՀ-ին այլ նաև ուրիշ ազգերի։

  1. Ի՞նչ կապ ունի տվյալ ճյուղը տնտեսության այլ ճյուղերի հետ

Սննդի արդյունաբերությունը մեծ չափով կապ ունի գյուղատնտեսության հետ, որովհետև այն ինչ մենք ուտում ենք մաքուր և օգտակար մեզ դա տրամադրվում է գյուղերից։

  1. Ինչպե՞ս եք պատկերացնում տվյալ ճյուղի զարգացման հեռանկարը

Posted in Կենսաբանություն

Էկոլոգիական գործոններ և դրանց դասակարգումը

Կենսոլորտի սահմաններում տարբերում են կյանքի չորս հիմնական միջավայրեր՝ ջրային, ցամաքաօդային, հողային միջավայրեր և  կենդանի օրգանիզմները որպես կյանքի միջավայր։

Արտաքին միջավայրի այն բաղադրիչները, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի ազդում են կենդանի օրգանիզմների կենսագործունեության, թվաքանակի, աշխարհրագրակն տեղաբաշխման և տարածվածության վրա, կոչվում են էկոլոգիական գործոններ: Էկոլոգիական գործոնները բաժանվում են 3 խմբի ՝կենսածին, ոչ կենսածին և մարդածին։

Մարդածին գործոնների շարքին են դասվում մարդկային գործունեության բոլոր ձևերը, որոնք փոխում են կենդանի օրգանիզմների  գոյության միջավայրի պայմանները կամ անմիջականորեն ազդում են բույսերի, կենդանիների կամ այլ օրգանիզմների տարբեր տեսակների վրա։

Ոչ կենսածին գերծոնների շարքին են դասվում անկենդան մարմինները։

Կենսածին գործոնները կենդանի օրգանիզմների միջև բոլոր հնարավոր փոխազդեցություններն են, որոնց գործոններով պայմանավորված փոխազդեցությունները բարդ են ու առանձնահատուկ և նույն պես կարող են լինել ուղղակի և անուղղակի: