Posted in Կենսաբանություն

Ընդանուր դեգեներացիա

Մակաբույծ կենդանի

Ընդհանուր դեգեներացիա,այն, որպես կենսաբանական առաջադիմության ճանապարհ, շատ ձևերում դիտվում է և կապված է հիմնականում մակաբույծների պարզեցումների հետ։ Ազատ ապրող ձևերից շատ տարբերվում է մակաբույծի կենսակերպը։ Մակաբույծների մոտ տեղի է ունեցել կազմավորվածության պարզեցում, ինչի հետևանքը զանազան հարմարանքների առաջացմամբ։ Մակաբույծ կյանք վարողների մոտ կան որոշ օրգաններ, որոնք կորցնում են իրենց իմաստը, հետ են զարգանում և անհետանում։

Դեգեներացիան այնպիսի էվոլյուցիոն փոփոխություններն նե, որոնք տանում են դեպի կազմավորվածության պարզեցում։ Դա սովորաբար ուղեկցվում է իրենց կենսաբանական նշանակությունը կորցրած մի շարք օրգանների անհետացմամբ։
Posted in Կենսաբանություն

Հայոց լեզու

133․ա) գունաթափ

բ)ծալպակաս

134․ Փարվել -երեխային,թևին,աղջկան,Արային,գլխին,Լուսինեին,մորը,մազերին,գեղեցկուհուն

Գրկել-երեխային,աղջկան,Արային,Լուսինեին,մորը,գեղեցկուհուն

բռնել-թևը,երեխային,աղջկան,գլուխը,Արային,Լուսինեին,մազերը,մորը,գեղեցկուհուն

135․Թեկուզ սերը գեղեցիկ զգացմունք է բայց, այնուամենայնիվ ցավոտ։

Թեպետ ես հոգնած էի, սակայն գնացի դաս անելու։

Չնայած որ նախորդ նկարած նկարս կիաստ էր ,բայց մեկե ես սկսեցի նոր նկար նկարել ։

Թե և օրը անձրևոտ էր բայց և այնպես գեղեցիկ էր։

Posted in Կենսաբանություն

Անհատական զարգացում

Անհատական զարգացում կամ օնտոգենեզ յուրաքանչյուր անհատիզարգացումը՝ սկսած ձվաբջջիբեղմնավորումից մինչև նրա մահը։ Բեղմնավորումից առաջացած զիգոտը, ինչպես անսեռ բազմացման ժամանակ մայրական օրգանիզմից առաջացած ժառանգը, սկիզբ է դնում նոր օրգանիզմի անհատական կյանքին։

Օնտոգենեզը իրենից ներկայացնում է օրգանիզմի բջիջների բազմացման, տարբերակման, հյուսվածքների, օրգանների կազմավորման, նրանց գործառնությունների կարգավորման, մորֆոլոգիական, ֆիզիոլոգիական ձևավորման բարդ պրոցեսների մի ամբողջ համալիր։ Այդ պրոցեսներն ընթանում են՝ մի կողմից ընդօրինակելով (կրկնելով) նախնիների առանձնահատկությունները, մյուս կողմից պայմանավորվում են այն միջավայրով, որում հանդես է գալիս ձևավորվող օրգանիզմը։

Օնտոգենեզը տվյալ օրգանիզմի արտաքին միջավայրի կոնկրետ պայմաններում ժառանգական հնարավորությունների դրսևորումն է։ Յուրաքանչյուր տեսակ ունի իր պատմական անցյալը։ Բնության մեջ սկիզբ առնելով և պատմական երկար ժամանակաշրջանում փոփոխությունների ենթարկվելով, այն հասել է իր ներկա վիճակին։ Տեսակի անցած այդ երկար ուղին՝ ճանապարհը, կոչվում է ֆիլոգենեզ։ Օնտոգենեզը և ֆիլոգենեզը սերտ կապի մեջ են և միմյանցով պայմանավորված։ Օնտոգենեզի մասին ուսմունքը կենսաբանական բնագավառ է, որն ուսումնասիրում է կենդանի էակի զարգացման պրոցեսը նրա ծնվելուց սկսած մինչև մահը։

Միաբջիջ էուկարիոտների մոտ, որոնք բազմանում են վեգետատիվ ճանապարհով, այդ փոփոխություններն անհամեմատ շատ են հատկապես բազմաբջիջ էուկարիոտների մոտ, որոնք օժտված են սեռական բազմացումով։

Բազմաբջիջ օրգանիզմներում օնտոգենեզը բաժանվում է երկու շրջանների՝ սաղմնային (էմբրիոնալ) և հետսաղմնային (պոստէմբրիոնալ)։ Առաջինը բեղմնավորումից մինչև ծնվելն է, երկրորդը՝ ծնվելուց հետո (սաղմնային թերթիկներից դուրս գալուց հետո), մինչև մահը։

Posted in Կենսաբանություն

Օրգանիզմների բազմացման եղանակները՝ սեռական և անսեռ

Սեռական բազմացում (բույսերի և կենդանիների), մասնակցում են երկու առանձնյակ` արական ու իգական, և դրանցից յուրաքանչյուրի սեռական գեղձերում առաջանում են սեռական բջիջներ` գամետներ։ Իգական առանձնյակների օրգանիզմում առաջանում է ձվաբջիջ, արական առանձնյակների մեջ՝ սպերմատոզոիդ։ Իգական և արական գամետները ձուլվում են և առաջացնում զիգոտ` բեղմնավորվոծ ձվաբջիջ, որը նոր օրգանիզմի զարգացման սկիզբ է տալիս։

Սեռական բազմացումը կենսաբանական մեծ նշանակություն ունի։ Նրա առավելությունը անսեռ բազմացման նկատմամբ այն է, որ երկու ծնողների ժառանգական հատկանիշները վերահամակցելու հնարավորություն է տալիս։ Այդ իսկ պատճառով` սերունդը կարող է ավելի կենսունակ լինել, քան ծնողական առանձնյակներից յուրաքանչյուրը։ Օրգանիզմների էվոլյուցիայում կարևոր դերը պատկանում է սեռական բազմացմանը։

Կենդանիների զգալի մասը միայն սեռական եղանակով են բազմանում։ Անողնաշար և ողնաշարավոր կենդանիների տարբեր տեսակների սեռական բջիջների ձևը և չափերը տարբեր են։

Արական սեռական բջիջները՝ սպերմատոզոիդները, իրենց բավականին փոքր չափերով և շարժունակությամբ տարբերվում են ձվաբջիջներից։

Անսեռ բազմացում, բազմացման եղանակներ, որոնք իրականանում են առանց սեռական պրոցեսի՝ բեղմնավորության։ Անսեռ բազմացումը բնորոշ է բուսական և կենդանական միաբջիջ ու բազմաբջիջ օրգանիզմներին։ Անսեռ բազմացմանը մասնկացում է մեկ օրգանիզմ:

Posted in Կենսաբանություն

Մեյոզ

  1. 1. ՄԵՅՈԶ Գայանե Օհանյան Լիանա Վահանյան
  2. 2.  Մեյոզը բջջի ռեդուկցիոն բաժանումն է էուկարիոտ բջիջների՝ կենդանիների, բույսերի և սնկերի սեռական բազմացման ժամանակ իրականացող բաժանման հատուկ եղանակ։ Մեյոզով կիսվող բջիջներում քրոմոսոմային հավաքակազմի քանակը կրճատվում է երկու անգամ՝ մեկ դիպլոիդ բջջից առաջանում են չորս հապլոիդ բջիջներ։ Մեյոզի արդյունքում առաջացած բջիջները, կամ գամետներ են կամ սպորներ: Կենդանիների արական գամետներն անվանում են սպերմատոզոիդներ, իսկ իգականը՝ ձվաբջիջներ։
  3. 3.  Մեյոտիկ բաժանումն ընթանում է երկու փուլերով՝ մեյոզ I և II: Յուրաքանչյուր փուլում բջիջները բաժանվում են մեկ անգամ։ Մինչ մեյոզի սկիզբը բջջային ցիկլի Տ փուլի ընթացքում, յուրաքանչյուր քրոմոսոմի ԴՆԹ-ն կրկնապատկվում է և յուրաքանչյուր քրոմոսոմ ունենում է 2 քույր քրոմատիդ։ Մեյոզի առաջին փուլն սկսվում է այն բջիջների մոտ, որոնց յուրաքանչյուր քրոմոսոմն ունի երկու միանման զույգեր՝ հոմոլոգ քրոմոսոմներ կազմված երկու քույր քրոմատիդներից։ Մեյոզ առաջին և երկրորդ բաժանումների միջև ընկած կարճ ինտերֆազի ընթացքում գենետիկական նյութի կրկնապատկում տեղի չի ունենում, որի հետևանքով մեյոզ երկրորդ բաժանման վերջում առաջանում են 4 բջիջներ քրոմոսոմների հապլոիդ հավաքակազմով։
  4. 4.  Մեյոզի արդյունքում դիպլոիդ հավաքակազմով բջջից առաջանում են հապլոիդ հավաքակազմով բջիջներ, որոնց հետագա միաձուլումից բեղմնավորման արդունքում նորից վերականգնվում է քրոմոսոմների դիպլոիդ հավաքակազմն։ Մեյոզը կարևոր նշանակություն ունի նաև օրգանիզմների փոփոխականության մեծացման գործում, ինչը նյութ է հանդիսանում բնական ընտրության համար։ Փոփոխականության մեծացման մեջ կարևոր են նախ՝ մեյոզի առաջին բաժանման պրոֆազում տեղի ունեցող տրամախաչման պրոցեսը, և ապա՝ առաջին բաժանման անաֆազում քրոմոսոմների անկախ բաշխումը, որը բերում է հատկանիշների անկախ, պատահական բաշխման։
  5. 5.  Մեյոզը բաղկացած է 2 հաջորդական բաժանումներից, որոնց միջև կա կարճ ինտերֆազ: I պրոֆազ, առաջին պրոֆազը շատ բարդ է և կազմված է 5 փուլերից: I պրոֆազից հետո ցենտրիոլները հեռանում են դեպի բջջի բևեռները, ձևավորվում են բաժանման իլիկի թելիկները, միջուկային մեմբրանը և միջուկները քանդվում են: Մեյոզի երկրորդ բաժանումը տեղի է ունենում առաջինից անմիջապես հետո, առանց ինտերֆազի արտահայտման. S շրջանը բացակայում է, քանի որ երկրորդից առաջ տեղի չի ունենում ԴՆԹ-ի կրկնապատկում: Մեկ դիպլոիդ բջջից ձևավորվում է չորս հապլոիդ բջիջներ: Այդ դեպքերում, երբ մեյոզը կապված է գամետոգենեզի հետ ձվաբջիջների զարգացման ժամանակ առաջին և երկորդ մեյոզի բաժանումը դառնում են անահավասարաչափ: Արդյունքում ձևավորվում է մեկ հապլոիդ ձվաբջիջ և երեք այսպես կոչված ռեդուկցիոն մարմիններ:
Posted in Կենսաբանություն

Կենսբանություն ինքնաստուգում

1. Պրոկարիոտ և էուկարիոտ բջիջների կառուցվածքը։

էուկարիոտներ են  կենդանիները,բույսերը, սնկերը և այլն։ կորիզում գտնվում է էուկարիոտների ԴՆԹ-ն իսկ Էուկարիոտ բջիջների ԴՆԹ-ն գտնվում է քրոմոսոմում: Էուկարիոտները ավելի մեծ են քան պրոկարիոտները։

Ինչքանել, որ պրոկարիոտներ փոքր են էուկարիոտներից նրանք ունեն ավելի պարզ կառուցվածք։ Պրոկարիոտներն չունեն կորիզ իսկ էուկարիոտները ունեն: Պրոկարիոտների ԴՆԹ-ն գտնվում է ցիտոպլազմայում:

2.Բուսական և կենդանական բջիջների կառուցվածքների համեմատություն։

Կենդանական և բուսական  բջիջների կառույցները համարակալված են և նույնականացված։Բուսական  և կենդանական բջիջների այս հավաքածուն ներառում է  տարբեր բջջային կառույցների 12 էլեկտրոնային մանրադիտակային պատկերներ:

3. Միթոզ, նրա կենսաբանական նշանակությունը, սոմատիկ և սեռական բջիջներ։

Միթոզը բջիջի կիսումն է,որի ժամանակ քրոմոսոմները հավաքվում են կորիզում և կրկնապատկվում են։ Միթոզները ունեն 4 փուլ մետաֆազ, թելոֆազ, պրոֆազ և անաֆազ ։


Posted in Կենսաբանություն

բջջի բաժանումը և միտոզ

  1. 1. Բջջի բաժանումը: Միտոզ
  2. 2. Բջջի բաժանումը  Առաջանում է, աճում ու զարգանում և հետո բաժանվում է, կամ էլ մահանում։ Բջիջների առաջացումից մինչև մահը կամ հաջորդ բաժանումը ընկած ժամանակահատվածը բջջի կենսական ցիկլն է։  Կենդանի օրգանիզմների բջիջները շատ բազմազան են իրենց կառուցվածքով ու ֆունկցիաներով, նրանց մի մասը կազմելով հյուսվածքներ նաև որոշակիորեն մասնագիտացված է։ Տարբեր բջիջների կյանքի տևողությունը նույնը չէ։
  3. 3 Ոսկրուղեղի և էպիթելային հյուսվածքի բջիջները իրենց ֆունկցիաներն իրականացնելիս արագ մահանում են, ուստի այդ հյուսվածքներում բջիջներն անընդհատ բազմանում են։ Բջջի բաժանման նախապատրաստման, ինչպես նաև միտոզի ընթացքում տեղի ունեցող գործընթաց համախումբը կոչվում է միտոտիկ ցիկլ։ Անընդհատ կիսվող բջիջների մի մասի կենսացիկլը համընկնում է միտոտիկ ցիկլիհետ։
  4. 4 Բջիջն անցնում է ինտերֆազ և սկսում նախապատրաստվել ԴՆԹ-ի սինթեզին։ Ինտերֆազի այդ փուլը կոչվում է G1 փուլը։ Ինտերֆազի միջին ժամանակահատվածում S փուլը սկսվում է ԴՆԹ- կրկնապատկումը։ ԴՆԹ-ի սինթեզից, հետո բջիջ սկսում է նախապատրաստվել կիսվելուն միտոզին, որի համար անհրաժեշտ են նար ցենտրիոլների կրկնապատկում, բաժանման իլիկի թելիկները կազմող սիտակուցների սինթեզ և այլն։ Այդ գործընթացներն իրականանում են G2-փուլ։
  5. 5Միտոզ  Միտոզը էուկարիոտ բջջի կորիզի բաժանումն է քրոմոսոմնների թվի պահմանմամբ: Տրաբերություն մեյոզի, միտոտիկ բաժանումը տեղի է ունենում առանց բարդությունների, քանի որ չի ներառում պրոֆազի ընթացքում հոմոլոգ քրոմոսոմներիկոնյուգացիա: Միտոզի փուլերը Միտոզը բջջային ցիկլի մի հատվածն է, սակայն այն բավականին բարդ է և իր մեջ ներառում hինգ փուլեր պրոֆազ, պրոմետաֆազ, մետաֆազ, անաֆազ, թելոֆազ:
  6. 6 Մետաֆազի ընթացքում քրոմոսոմների շարժումը դադարում է, նրանք տեղավորվում են բջջի այսպես կոչվող հասարակածի վրա բևեռներց հավասարաչափ հեռավորության վրա, մի հարթության մեջ առաջացնելով մետաֆազային թիթեղիկ: Կարևոր է նշել, որ այս դիրքում նրանք մնում են բավականին երկար ժամանակ, որի ընթացքում բջջի մեջ կատարվում են նշանակալից վերփոխումներ, որից հետո միայն կարող է տեղի ունենալ քրոմոսոմների իրար հեռացումը: Այս է պատճառը, որ մետաֆազը ամենահարմար պահն է քրոմոսոմնների քանակի հաշվարկման:
  7. 7 Քրոմոսոմների կրկնորինակների ստեղծումը կատարվում է ինտերֆազի ժամանակ և միտոզի փուլում քրոմոսոմներըարդեն կրկնապատկված են:  Պրոֆազ փուլում տեղի է ունենում հոմոլոգ քրոմոսոմների զույգերի կոնդենսացիա և սկսվում է բաժանման վերետենի ձևավորումը: Մարդու և կենդանիների բջիջներում սկվում է ցենտրիոլների հեռացումը, ձևավորվում են բաժանման բևեռները: Պրոմետաֆազը սկսվում է բջջի կորիզի թաղանթի քայքայմամբ: Քրոմոսոմները սկսում են շարժվել, նրանց ցենտրոմերները կոնտակտի մեջ են մտնում ցենտրիոլների միկրոխողովակների հետ, իսկ բևեռները շարունակում են իրարից հեռանալ:
  8. 8.  Անաֆազի ընթացքում քրոմոսոմները հեռանում են իրար դեպի հանդիպակած բևեռներ վեջինները նույնպես շարունակում են իրարից հեռանալ:  Թելոֆազ արդեն առանձնացված քրոմոսոմների խմբերի շուրջ ձևավորվում են բջջի կորիզների թաղանթներ, որոնք ապակոնդենսացվում են և առաջացնում են երկու դուստր կորիզներ: