Posted in Քիմիա

Համար մեկ տարրը Տիեզերքում` Ջրածին

Ջրածնի իզոտոպները`պրոտիում, դեյտերիում, տրիտիում: Համար  մեկ  նյութը Երկրագնդում `Ջուր: Լուծույթներ:  Ծանր  ջուր: Ջրածնի  պերօքսիդ: Ջրի ֆիզ. քիմ. և  ֆիզիոլոգիական  հատկությունները: Անհատական-հետազոտական  աշխատանք՝<<Ջրածինը  որպես  ապագայի  վառելանյութ:>>

Առաջադրանք 1  Որոշել ջրածնի իզոտոպների բաղադրոիթյուն`պրոտիում, դեյտերիում, տրիտիում:

Իզոտոպները միևնույն քիմիական տարրի ատոմներն են, որոնց միջուկի լիցքը նույնն է սակայն միջուկում ունեն տարբեր նեյտրոններ։

N=A-Z

որոշենք սովորական ջրի, ծանր ջրի և ռադիոակտիվ ջրի հարաբերականան մոլեկուլային զանգվածները։

Mr(H2O)=1*2+16=18,

Mr(D2O)2*2+16=20,

Mr(T2O)3*2+16=22

Ինչու է ջրածինը համարվում տիեզերքի համար մեկ տարրը:

Որովհետև տիեզերքում աստղերի մեջ կա մեծ քանակով ջրածին:

Posted in Քիմիա

Ջրածին

Ջրածինը պարբերական համակարգի առաջին պարբերության՝ առաջին խմբի, մեկ կարգաթվով տարրն է: 

images.png

 ջրածին տարրի նշանը Ջրածնի ատոմն ունի ամենապարզ կառուցվածքը` մեկ դրական լիցքով միջուկի  շուրջը սփռված է մեկ էլեկտրոն: 

download (3).jpg

 ջրածնի ատոմի կառուցվածքը Միացություններ առաջացնելիս  ջրածինը հիմնականում ցուցաբերում է մետաղական հատկություն, այսինքն՝ տալիս է  մեկ էլեկտրոն և ձեռք է բերում +1 լիցք:                                                                                                        H0−1e→H+ Իսկ որոշ պայմաններում ոչ մետաղական հատկություն` ընդունում է էլեկտրոն (օրինակ՝ մետաղների հետ առաջացած միացություններում)  և ձեռք բերում −1 օքսիդացման աստիճան:                                                                                   H0+1e−→−H−
Միացությունների ձևով ջրածինը չափազանց տարածված տարր է: Նա  կազմում է  ջրի զանգվածի 11%-ը, մտնում է բոլոր բուսական` մրգերի, բանջարեղենների, թթուների,  և կենդանական նյութերի` ճարպերի, սպիտակուցների,  ածխաջրերի, նավթի, և շատ այլ հանքային նյութերի բաղադրության մեջ:  Նա կազմում  է արեգակի և աստղերից շատերի զանգվածի կեսից ավելին: Արեգակնային համակարգի ամենամեծ մոլորակը` Յուպիտերը, համարյա լրիվ կազմված է ջրածին քիմիական տարրից: Ցածր ջերմաստիճանի և շատ բարձր ճնշման պատճառով ջրածինն այդ մոլորակի վրա գտնվում է պինդ վիճակում:

684.jpg

 Ջրածին տարր պարունակող ցանկացած միացություն պարունակում է ջրածնի երկու իզոտոպ`        պրոտիում ( 99,98) և դեյտերիում (0,02): Աննշան քանակությամբ հանդիպում է նաև երրորդ իզոտոպը` տրիտիումը: 

images (4).jpg
images.jpg

                                                     ջրածնի իզոտոպները Ջրածին տարրն առաջացնում է ջրածին պարզ նյութը՝   

images (2).png

 Ջրածնի մոլեկուլի բանաձևն է՝ H2, հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը՝ 2,016 (կլորացված 2), մոլային զանգվածը՝ 2 գ/մոլ՝ 

download.jpg

ջրածնի մոլեկուլի մոդելը Ջրածինը բնության մեջ ազատ վիճակում հանդիպում է չնչին քանակով՝ գլխավորապես մթնոլորտի  վերին շերտերում:  Երբեմն, այն երկրի ընդերքից դուրս է գալիս այլ գազերի հետ հրաբխային ժայթքումների, ինչպես նաև նավթի արդյունահանման ժամանակ:

Posted in Քիմիա

Ճարպեր

Ճարպերը լինում են չհագեցած (պոլի- և մոնոչհագեցած), հագեցած և տրանսճարպեր, որոնք ամենավտանգավորն են: Չհագեցած ճարպերը (ձկան յուղ, բուսական կարագ և այլն) համարվում են ամենաօգտակարը մարդու օրգանիզմի համար, իսկ շատերն ուղղակի անհրաժեշտ են կենսաապահովման օրգանների և համակարգերի լիարժեք գործունեության համար:

Ճարպն էներգիայի հսկայական հոսք է ապահովում: Էներգիայի այդպիսի մակարդակ չի կարելի ապահովել` օգտագործելով միայն սպիտակուցներ և ածխաջրատներ: Ճարպի ամեն մի գրամը 9 կալորիա է տալիս: Համեմատության համար` սպիտակուցների ու ածխաջրերի մեկ գրամն ընդամնեը 4 կալորիա է տալիս: Առանց ճարպի պաշարի մեր մարմինը սկսում է ինքն իրեն ուտել` քայքայելով հյուսվածքներն ու մկաններն անհրաժեշտ քանակի էներգիա ստանալու համար:

Առանց ճարպի մենք չէինք կարողանա շարժվել: Ճարպերը հանդես են գալիս որպես մեր օրգանիզմի բոլոր նյարդային թելերով անցնող գերհաղորդիչ ուղիներ, ապահովելով դրանց մեկուսացումը` ուղեղից ստացվող իմպուլսների անցումը դյուրացնելու համար:

Ճարպն ապահովում է սննդարար նյութերի տեղափոխումն օրգանիզմում: Ճարպը նպաստում է մի շարք կենսական նշանակության հորմոնների առաջացմանը:

Օրգանիզմը կուտակում է ճարպը, եթե սննդի հետ ավելի շատ էներգիա է ստանում, քան սպառում է կենսագործունեության համար: Դա կախված է նաև սննդի որակից և հավասարակշռվածությունից: Ճարպի այրման գործընթացը խթանելու համար անհրաժեշտ է նվազեցնել սննդի հետ ստացվող էներգիան կամ ավելացնել ծախսվողը: Իդեալական կլինի անել և մեկը, և մյուսը միաժամանակ:

Ճարպի մեջ առկա էներգիան մոբիլիզացնելու համար, անհրաժեշտ է գործի դնել էներգիայի ազատման հորմոնալ մեխանիզմները:

Եթե արյան մեջ բավարար չէ շաքարի պարունակությունը, լյարդը սկսում է արտադրել այն` ամեն անգամ նոր չափաքանակ արտազատելով արյան մեջ: Սկզբից այն վերածվում է կրախմալի, հետո` սպիտակուցի, հետո միայն ճարպերի: Այդ փոխակերպումը բավականին դանդաղ է ընթանում, բայց հաճախ գործը դրան չի հասնում:

Թեև սպիտակուցը ճարպերի համեմատ կիսով չափ պակաս էներգիա է տալիս, այն շատ ավելի հեշտ է տրոհվում, քանի որ ճարպի պաշարներն իրար միացած առանձին «ճարպաթթուներ են»: Արյան լավ շրջանառության դեպքում ճարպերն անմիջապես յուրացվում են, տարիքի հետ արյան շրջանառության վատթարացմանը զուգահեռ ճարպերը պակաս հասանելի են դառնում էնզիմների համար, որոնք մոբիլիզացնում են ճարպաթթուները լյարդում և մկաններում փոխակերպման համար:

Ուստի, 30 տարեկանից հետո, նստակյաց կյանք վարելու դեպքում, մկանների սպիտակուցները տրոհվում են և վերածվում շաքարի: Սակայն, եթե մկաններն ակտիվ են, դրանք ակտիվացնում է «հորմոնազգայուն լիպազան», որը ճարպերը տրոհող էնզիմ է: Շվեդացի գիտնականները ապացուցել են, որ էնզիմների ակտիվություն է նկատվում 1-ժամյա զբոսանքից հետո և պահպանում է ճարպեր տրոհելու ունակությունը 12 ժամվա ընթացքում:

Ուստի ցանկացած սննդակարգ պետք է ուղեկցվի մկանային ծանրաբեռնվածությամբ, քանի որ այն տևական ազդեցություն է ունենում ճարպերի տրոհման վրա: Դա կիրառվում է միջին և չափավոր ծանրաբեռնվածությամբ աշխատող մկանների համար, սակայն հարմար չէ բարձր ծանրաբեռնվածության դեպքում: Ճարպերի տրոհմանն ուղղված մարզումը պետք է տևական լինի` միջին և չափավոր ծանրաբեռնվածությամբ: Կարևոր է այնպիսի վարժություններ անել, որոնք որքան հնարավոր է շատ մկաններ են գործի դնում:

Posted in Քիմիա

<<Կենդանի օրգանիզմի քիմիան>>

Բովանդակությունը.  <<Կենսական տարրեր` Ճարպեր: >>

Ուղղորդող   հարցերը`

  • Որո՞նք են  կենդանի  օրգանիզմի  հիմնական  տարրերը

Միկրոտարրեր, մակրոտարրեր և ուլտրատարրեր:

  • Ո՞րն է  կենդանի  օրգանիզմի  կառուցվածքային  միավորը,նրա  բաղադրությունը

Կենդանի օրգանիզմի կառուցվածքային միավորը բջիջն է:

Բջջի բաղադրությունը՝ 70-80% ջուր 1-5% ճարպեր, 0.2-2% ածխաջրեր,10-20% սպիտակուցներ, 0,2-2% նուկլեինաթթուներ

  • Ինչու՞  են  գիտնականներն ասում. «Կյանքը՝ սպիտակուցների գոյության ձևն  է»

Սպիտակուցնրով մենք ապրում ենք և առանց դրանց չենք կարող։

  • Ինչպիսի՞  օրգանական և  անօրգանական  նյութեր  կան  կենդանի  օրգանիզմում

  • Ինչպիսի՞ քիմիական ռեակցիայով  կարելի  որոշել  օսլայի առկայությունը սննդանյութերում

  • Ի՞նչ պայմաններ  են  անհրաժեշտ  բույսի  աճի  համար

Ջերմություն, ջուր, լույս, պարարտանյութեր։

  • Ի՞նչ  է  լուսասինթեզը 〈ֆոտոսինթեզը〉

6CO2+6H2O =C6H12O6+6O2

  • Ո՞րն է  վիտամինների  դերը  կենդանի  օրգանիզմներում:
Posted in Քիմիա

Վիտամիններ

Ճարպերը կենդանական և բուսական հյուսվածքների բաղադրիչներ են: Կազմված են հիմնականում գլիցերինի և տարբեր ճարպաթթուների միացություններից` գլիցերիդներից: Պարունակում են կենսաբանորեն ակտիվ ֆոսֆատիդներ, ստերիններ և որոշ վիտամիններ: Ճարպերը սննդի անհրաժեշտ և առավել կալորիական բաղադրամասեր են և օրգանիզմի էներգիայի աղբյուր: Դրանք նպաստում են սննդի մեջ օգտագործվող այլ մթերքների ավելի լավ ու լիարժեք յուրացմանը, հաճելի համ ու բուրմունք են տալիս մթերքներին:Ճարպերի նկատմամբ մարդու պահանջը կազմում է օրական 1–1,5 գ՝ 1կգ զանգվածի հաշվով (օրինակ՝ 70 կգ զանգվածով մարդու համար այն կազմում է օրական 70–105 գ): Տարիքի հետ խուրհուրդ է տրվում պակասեցնել ճարպերի օգտագործումը: Գերադասելի է, որ օրգանիզմ մտնող ճարպերի 70 %-ը լինի կենդանական, իսկ 30 %-ը՝ բուսական ծագման:Կենդանական ծագման ճարպերից բարձր սննդային արժեք ունի կարագը: Կենդանական են նաև խոզի, տավարի, ոչխարի, սագի ճարպերը: Դրանց յուրացվելիությունը կախված է հալման ջերմաստիճանից: Դժվարահալ ճարպերը (խոզի, տավարի, ոչխարի), որոնց հալման ջերմաստիճանը 37օC-ից բարձր է, յուրացվում են ավելի վատ, քան կարագը, բադի ու սագի ճարպերը և ձեթերը (պնդացման ջերմաստիճանը 37օC-ից ցածր է): Բուսական ծագման ճարպերը հարուստ են անփոխարինելի ճարպաթթուներով, E վիտամինով, ֆոսֆատիդներով և հեշտ են յուրացվում: Համակցված (բուսական և կենդանական) ճարպերից են մարգարինի տարբեր տեսակները, որոնց յուրացվելիությունը մոտ է կարագին: 

Картинки по запросу ճարպեր
Posted in Քիմիա

Քիմիա

Փորձ 1․ Հայտանյութերի գույնի փոփոխությունը հիմնային միջավայրում․

Ֆենոֆտալեին — մորու գույն

Մեթիլ նարնջայուն — դեղին

Լամկուս — կապույտ

Փորձ 2. Հիմքերի փոխազդեցությունը թթուների հետ՝ չեզոքացման ռեակցիա

NaOH-նատրիումի հիդրօքսիդ (հիմք)

HCl-աղաթթու (թթու)

NaOH+HCl àNaCl+H2O

NaCl-նատրիումի քլորիդ (աղ)

H2O-ջուր

Քանի գրամ նատրիումի քլորիդ է ստացվում, եթե փորձի համար վերցրել ենք 0,4 գրամ նատրիումի հիդրօքսիդ:

Posted in Քիմիա

Քիմիա

Բանաձևը                 Անունը Թթվային մնացորդի անունը
H+1 F-1Ֆտորաջրածնային թթուF – (ֆտորիդ)
H+1 Cl -1Քլորաջրածնական թթուCl — (քլորիդ)
H+1 Br-1Բրոմաջրածնային թթուBr – (բրոմիդ)
H+1 I-1Յոդաջրածնային թթուI — (յոդիդ)
H+12S-2ԾԾմբաջրածնական թթու (երկհիմն թթու)S2 (սուլֆիդ) HS՝ (հիդրոսուլֆիդ)
H+1NO-1 2Ազոտային թթուNO2 – (նիտրիտ)
H+1NO-1 2Ազոտական թթուNO3 – (նիտրիտ)
H2So3Ծծմբային թթուSO-2 3
H2 SO4Ծծմբական թթուSO2-4